Web Site
Iranology Foundation
صفحه قبل
 
يوسف( هوسپ) آبگاروويچ اربلي
گرجستان
  
  يوسف(هوسپ) آبگاروويچ اربلي در 20 مارس سال 1887، در شهر كوتائيس گرجستان به دنيا آمد. در سال 1911 همزمان، از دو دانشكده زبان‌شناسي تاريخي و شرق‌شناسي دانشگاه پترزبورگ فارغ‌التحصيل شد. در 1934، بدون دفاع از پايان‌نامه، به دريافت درجه دكتري باستان‌شناسي نائل آمد. زبان‌هاي آلماني، انگليسي، تركي، يوناني، فارسي، ايتاليايي، ارمني، كردي و يوناني قديم را مي‌دانست. وي از شاگردان آكادميسين و شرق‌شناس مشهور شوروي، مآر بود و در زمينه زبان‌شناسي، زبان‌هاي ارمني و گرجي و باستان‌شناسي قفقاز، با او كار كرده است. پروفسور الدنبرگ نيز از استادان وي بوده است. او از چهره‌هاي درخشان شرق‌شناسي شوروي است و فعاليت‌هاي تحقيقاتيش بسيار وسيع و متنوع مي‌باشد. آثار متعددي در زمينه باستان‌شناسي، تاريخ، فرهنگ، هنر و ادبيات ملل قفقاز، ماوراء قفقاز و شرق نزديك از وي به‌جاي مانده است. آثار و تحقيقات او به سه دسته تقسيم مي‌شود : 1 - آثار مربوط به تاريخ و تمدن مادي و هنر، كه بيشترين بخش تحقيقاتي وي را تشكيل مي‌دهد. 2 - آثارمربوط به ادبيات و زبان‌شناسي فولكلور 3 - آثار مربوط به متون قديمي ارمني وي بنيانگذار و پيشرو طريقه خاصي در تحقيقات تاريخي بر اساس آثار تمدن و صنايع مشرق زمين است. در 1911 سرپرست حفاري‌هاي باستان‌شناسي در شهر آني در ارمنستان، در 1914 عضو آكادمي علوم روسيه، استاد دانشگاه سن پترزبورگ، دبير علمي شرق‌شناسي بخش انجمن باستان‌شناسي و عضو شوراي باستان‌شناسي روسيه بود. در 1916 عضو و سرپرست حفاري باستان‌شناسي در نواحي درياچه وان تركيه و در 1918 مدير بخش تاريخ كشورهاي شرق نزديك در دانشگاه دولتي پترزبورگ و انستيتوي باستان‌شناسي سن‌پترزبورگ بود. از 1918 تا 1921 همان سمت را در انستيتوي لازاروف برعهده داشت. در 1919 به سمت كارمند علمي هيئت متصدي امور موزه‌هاي كميسارياي ملي فرهنگ، تعيين و در تابستان همان سال عضو آكادمي تاريخ تمدن مادي روسيه شد. در 1920 به‌عنوان بنيانگذار انتشارات همين آكادمي شناخته شد. در همان سال در موزه آرميتاژ شروع به كار كرد و بزرگترين بخش شرق‌شناسي آن زمان روسيه را در اين موزه تأسيس كرد، كه پربارترين مدارك تاريخ و فرهنگ كشورهاي شرقي در آن متمركز است، و نمايشگاه‌هايي از هنر ساساني و نمونه‌هاي هنر مسلمانان مشرق‌زمين در آنجا ترتيب داد. همچنين در اين سال كارمند علمي و بنيانگذار مؤسسه تاريخ و اسناد فرهنگي و انتشارات آكادمي تاريخ و دستاوردهاي اسناد فرهنگي شوروي بود. در سال 1924 عضو وابسته آكادمي علوم شوروي گرديد. در 1928 و 1929 سرپرست حفاري‌هايي در داغستان و سپس از 1929 تا 1936 سرپرست حفاري در ارمنستان بود. از 1934 تا 1951 مدير موزه دولتي آرميتاژ، 1934 عضو شركت‌كننده در جشن‌هاي هزاره فردوسي در ايران و از 1935 عضو پيوسته آكادمي علوم شوروي بود. در 1935 به دريافت نشان درجه اول خدمات علمي نائل آمد. در سال 1938 رياست بخش زبان ارمني آكادمي علوم شوروي را بر عهده گرفت و در همان سال صدر هيئت رئيسه آكادمي علوم ارمنستان شوروي و در 1941 عضو اصلي آكادمي معماري شد. از 1943 رياست آكادمي علوم ارمنستان شوروي به وي سپرده شد. از 1944 عضو پيوسته انستيتوي باستان‌شناسي آلمان، عضو شوراي باستان‌شناسي لندن، عضو افتخاري فرهنگستان علوم ايران، استاد افتخاري دانشگاه تهران، عضو و مشاور دانشكده امريكايي تخقيق درباره هنر و باستان‌شناسي ايران و عضو شوراي بين‌المللي انتشارات كتاب هنر ايران و در 1953 يكي از تشكيل‌دهندگان اصلي سومين كنگره تحقيق درباره هنر و باستان‌شناسي ايران بود. از 1955 تا 1960 سرپرستي بخش شرق‌شناسي دانشگاه لنينگراد و از 1956 تا 1961 رياست شعبه لنينگراد انستيتوي شرق‌شناسي آكادمي علوم اتحاد جماهير شوروي را بر عهده داشت. از برجسته ترين خدمات وي كوشش فوق‌العاده در نگهداري از موزه آرميتاژ و مراقبت از آثار گرانبهاي باستاني آن و كتابخانه آكادمي علوم شوروي در زمان محاصره شهر لنينگراد بوده است. خدمات علمي وي مورد تصديق جهانيان قرار گرفت و در 1945 به دريافت دو قطعه نشان « پرچم سرخ كار» و «مدال‌هاي دفاع از لنينگراد» و «دفاع از قفقاز» سرافراز گرديد. سرانجام پس از يك عمر فعاليت علمي در 2 فوريه سال 1961 در لنينگراد درگذشت. آثار :‌ - حسن جلال،‌شاهزاده خاچني - گزارش مقدماتي درباره مأموريت به بخش آسيايي تركيه - هيئت باستان‌شناسي وان در 1916 - نمايشگاه موقتي آثار باستاني عصر ساساني - كشي‌هاي عصر اسلامي - هنر ساساني - بهرام گور - شاهنامه فردوسي - موضوع هنر سلجوقي - فلز عهد ساساني، اشياي هنري ساخته شده از طلا، نقره و برنز ( با همكاري) - شطرنج ( با همكاري ) - حماسه‌هاي ملي ارمني ( تصحيح و پيشگفتار9 - مسائل مربوط به هنر سلجوقي - جدول‌هاي همزماني براي تبديل تاريخ هجري به ميلادي - فردوسي - نقره‌آلات عصر ساسانيان و شاهنامه فردوسي - حماسه قهرماني ارمني - افسانه‌هاي ارمني سده‌هاي ميانه - برگزيده آثار ( متن به زبان‌هاي روسي و ارمني) - مجموعه كتيبه‌هاي ارمني ( به زبان ارمني) - آثار برگزيده درباره تاريخ و فرهنگ و هنر ارمني سده‌هاي دهم تا سيزدهم - درباره وارطان و جنگاوران ارمني، اثر يقيشه ( ترجمه از زبان ارمني باستان - فلزكازي ساسانيان و صدر اسلام